Пінчук, Н. Чым жыве кожны школьны музей / Наталля Пінчук // Настаўніцкая газета. — 2020. — 11 красавіка. — С. 10.
Патрыятызм непарыўна звязаны з паняццямі любові і гордасці за сваю Айчыну, прызнаннем яе гісторыі, культуры і традыцый. Жывучы ў сучаснасці, мы будуем будучыню, разглядаючы яе праз прызму пражытага пакаленнямі вопыту. Таму так часта звяртаемся да сваіх гістарычных каранёў, традыцый, да духоўнай і матэрыяльнай спадчыны. У гэтым сэнсе музей установы адукацыі як шматгранная прэзентацыйная пляцоўка гістарычнай і культурнай спадчыны валодае практычна неабмежаваным патэнцыялам выхаваўчага ўздзеяння на падрастаючае пакаленне.
Матэрыялы музейных экспазіцый актыўна выкарыстоўваюцца пры правядзенні ўрокаў па розных прадметных дысцыплінах, на факультатыўных занятках, занятках у аб’яднаннях па інтарэсах. У пазакласнай рабоце матэрыялы музеяў выкарыстоўваюцца пры падрыхтоўцы юных экскурсаводаў, лектарскіх груп, распрацоўцы тэматычных масавых і прафарыентацыйных мерапрыемстваў. Адным з напрамкаў актывізацыі дзейнасці школьных музеяў з’яўляецца правядзенне сумесных мерапрыемстваў з установамі дадатковай адукацыі, удзел у агульных праектах, акцыях, конкурсах.
З прычыны гэтага ў пошуку магчымасцей павышэння эфектыўнасці вучэбна-выхаваўчага працэсу і шляхоў фарміравання грамадзянска-патрыятычных пачуццяў у навучэнскай моладзі мы звярнула ўвагу менавіта на музеі ўстаноў адукацыі. Узнікла ідэя аб’яднаць кіраўнікоў школьных музеяў і дзяцей, якія актыўна праяўляюць цікавасць да музейнай работы. Даць ім адзіную камунікатыўную пляцоўку для абмену спецыяльнай музейнай інфармацыяй, экскурсійнага ўзаеманаведвання, дэманстрацыі асабістых дасягненняў і г.д. Інакш кажучы, даць магчымасць убачыць удзельнікам, чым жыве кожны школьны музей.
Такім чынам, вопыт шматгадовага супрацоўніцтва са школьнымі музеямі трансфармаваўся ў новую арганізацыйную форму работы — раённую школу лідараў музейнага актыву “Прамень”. Стартаваўшы ў 2016 годзе, праект штогод набірае абароты і сёння паспяхова развіваецца.
Школа — гэта добраахвотнае аб’яднанне, у якое ўваходзяць навучэнцы 7—8 класаў, актывісты музеяў і музейных пакояў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі раёна. У аснову работы пакладзены традыцыі гуманізму, супрацоўніцтва і даверу, прынцып “роўны вучыць роўнага”. Асноўнай мэтай дзейнасці школы “Прамень” з’яўляецца садзейнічанне выхаванню музейнай культуры ў навучэнцаў, усведамленню грамадскай значнасці, эстэтычнай каштоўнасці і неабходнасці захавання помнікаў гісторыі і культуры.
Пасяджэнні школы праходзяць штомесяц. Яе ўдзельнікі сустракаюцца як на базе музеяў установы адукацыі, так і ў музеях горада. У праграму сустрэч традыцыйна ўваходзіць экскурсія, якую ў школьных музеях праводзяць самі навучэнцы, дэманструючы навыкі юных экскурсаводаў, а ў гарадскіх музеях экскурсія з’яўляецца адначасова і майстар-класам ад прафесіяналаў. Практычныя заняткі ідуць у цеснай сувязі з тэарэтычнай падрыхтоўкай, дзе асвятляецца інфармацыя па найбольш агульных пытаннях нарматыўна-прававога рэгулявання дзейнасці музеяў, аб іх сацыякультурных функцыях. Дзеці вучацца арыентавацца ў музейнай інфармацыі. Часта ў рамках школы праходзяць круглыя сталы па матэрыялах тэарэтычнага курсу і абмену інфармацыяй, атрыманай у ходзе наведвання таго ці іншага музея, праводзяцца конкурсы і віктарыны, тэматычныя фальклорна-абрадавыя мерапрыемствы (“Каляды”, “Дзяды”). Праходзяць прагляды відэахронік, мультымедыйных прэзентацый. Напрыклад: “Вядомыя сусветныя музеі”, “Музейныя славутасці Беларусі”.
У рабоце школы “Прамень” прымаюць удзел і педагогі — кіраўнікі школьных музеяў. Паміж імі ідзе актыўны абмен інфармацыяй па актуальных пытаннях. Пры гэтым вялікае значэнне мае жывы дыялог, магчымасць атрымаць адказы і ўзаемныя практычныя парады. Педагогі маюць магчымасць прадставіць вынікі найбольш цікавых праектаў, прадэманстраваць апошнія знаходкі, новыя музейныя прадметы, якія папоўнілі асноўны музейны фонд.
Па выніках навучальнага года выпускнікі школы арганізуюць для навучэнцаў устаноў адукацыі Ленінскага раёна Магілёва рэкламную акцыю “Музейныя афішы”. Формы яе правядзення бываюць рознымі: сцэнічнае прадстаўленне “Візітная картка музея” з творчай прэзентацыяй, стварэнне электроннага каталога “Музейныя старонкі”, экскурсіі ад юных экскурсаводаў і інш. Штогадовым фінальным мерапрыемствам з’яўляецца музейны дзень адкрытых дзвярэй.
Аналізуючы дзейнасць школы музейнага актыву “Прамень”, можна адзначыць пэўныя вынікі. Напрыклад, выкарыстоўваючы прынцып “роўны вучыць роўнага”, выпускнікі школы перадаюць свае веды іншым членам школьных музейных саветаў, дапамагаючы педагогу зрабіць работу органаў музейнага самакіравання больш эфектыўнай. Навучэнцы з лёгкасцю асвойваюць тэарэтычны курс і ўпэўнена арыентуюцца ў музейнай інфармацыі, выкарыстоўваюць спецыяльную тэрміналогію. Кожны музей установы адукацыі атрымлівае магчымасць інфармацыйнага, творчага, экскурсійнага, рэкламнага і іншага абмену адзін з адным і выхаду на больш шырокую аўдыторыю, што, несумненна, павышае якасць работы школьных музеяў і цікавасць да іх дзейнасці з боку патэнцыяльных наведвальнікаў. Пашыраецца выкарыстанне інавацыйных форм работы, якія абмяркоўваюцца ў ходзе штомесячных сустрэч (напрыклад: “Музейныя святы”, “Тэатралізаваныя экскурсіі”, “Квест-экскурсіі” і інш). Арганізуючы работу разам з установамі дадатковай адукацыі, музеі набываюць магчымасць уключыцца ў больш шырокую адукацыйна-асветніцкую прастору, павысіць выхаваўчы патэнцыял дзейнасці. У сваю чаргу ўстановы дадатковай адукацыі атрымліваюць новую інтэрактыўную пляцоўку для рэалізацыі творчых праектаў.
Такім чынам, такое супрацоўніцтва ўзаемадапаўняе і ўзбагачае дзейнасць усіх бакоў, якія ўдзельнічаюць. У ходзе работы з’яўляюцца новыя ідэі, якія кладуцца ў аснову перспектыўнага планавання і ўкаранення інавацыйных форм работы.
Наталля ПІНЧУК,
педагог-арганізатар Цэнтра турызму і краязнаўства дзяцей і моладзі “Ветразі” Магілёва.