Зiгуля, Н. На сцене — музеi : трэцi нацыянальны форум «Музеi Беларусi» ў Магiлёве прывабiў i дзяцей, i дарослых / Нэлi Зiгуля // Звязда. — 2016. — 13 кастрычнiка. — С. 13.
Наколькі цікава дзецям акунацца ў гісторыю, было відаць простым вокам. Яны з задавальненнем малявалі партрэт Міхала Казіміра Радзівіла Рыбанькі, дэкламавалі байкі Кандрата Крапівы, клацалі па клавішах друкаркі, складалі гербы з пазлаў, гулялі ў шахматы з гістарычнымі асобамі — усё гэта было магчыма на форуме, які сабраў у Магілёве 120 музеяў. У спартыўным комплексе «Алімпіец», дзе на 2 дні «прапісаліся» найлепшыя музеі Беларусі, панавала пасапраўднаму творчая атмасфера.
Форум адкрыў вочы тым, хто лічыў, што, акрамя сусветна вядомых замкаў у Нясвіжы і Міры, у Беларусі больш няма чаго паглядзець. Нават школьным музеям, найлепшыя з якіх былі прадстаўлены на форуме, было што паказаць. Напрыклад, сярод экспанатаў Дашкаўскага музея з Магілёўскага раёна можна было ўбачыць арыгінальны куфар афіцэра французскай арміі часоў Напалеона. А яшчэ адзін экспанат — арол з фанеры і пап’е-машэ, які падчас вайны вісеў на будынку чыгуначнай станцыі, — ваенныя гісторыкі называлі паміж сабой самым каштоўным на форуме. Нельга было прайсці абыякава міма стэндаў магілёўскай школы №34, якая прадставіла рэдкія асобнікі часопіса «Огонёк» 1941—1945 гадоў выдання. Гэты школьны музей з’яўляецца інтэрактыўным, тут ужываюцца электронныя тэхналогіі. Музеі дзяцінства, вавёркі, лесу і чалавека — якіх толькі ўстаноў няма ў Беларуси У Магілёў прыехала нават перасоўная экспазіцыя Дзяржаўнага музея псторыі Вялікай Айчыннай вайны.
Карыснай і пазнавальнай была праграма і для саміх удзельнікаў. Пра ўсё самае крэатыўнае і інавацыйнае можна было пачуць на пленарным пасяджэнні і падчас работы тэматычных секцый, у якіх прымалі ўдзел эксперты з Расіі, Украіны, Арменіі, ЗША, Літвы, Польшчы, Швецыі.
— Упэўнены, што вынікі і рэкамендацыі форуму стануць арыенцірам на шляху далейшага развіцця беларускіх музеяў. Спадзяюся, знаёмства з новымі прафесійнымі методыкамі, абмен рэсурсамі, культурны дыялог і дыскусіі зададуць добры імпульс развіццю музейнай справы Беларусі на нацыянальным і міжнародным узроўнях, — падкрэсліў міністр культуры Беларусі Барыс СВЯТЛОЎ.
Генеральны дырэктар Траццякоўскай галерэі Зельфіра ТРЭГУЛАВА, якая ўзначаліла журы конкурсу форуму, падзялілася сваімі ўражаннямі з карэспандэнтам «Звязды»:
— Прыемна, што музей перастае быць светам музейных бабулек, сюды прыходзяць маладыя людзі, якія разумеюць, што наўрад ці заробяць шмат, але змогуць рэалізаваць вельмі важныя для іх саміх і для Айчыны праекты. Гэта не проста пафасныя словы. Усе музеі — і вялікія, і малыя — працуюць над захаваннем памяці, якая асабліва тут, на тэрыторыі Беларусі, разбуралася на працягу стагоддзяў. Мне вельмі падабаецца тэндэнцыя аднаўлення. Адноўленая ў Магілёве ратуша надае гораду зусім іншае аблічча. Калі глядзіш з яе навокал, складаюцца ўяўленні пра горад, які адыграў вялікую ролю ў гісторыі Еўропы і Расіі.
Магілёў невыпадкова атрымаў магчымасць прымаць у сябе ўдзельнікаў трэцяга нацыянальнага форуму музеяў Беларусі. Толькі сёлета ў вобласці былі цалкам рэканструяваны і ўкамплектаваны тры раённыя музеі—у Краснаполлі, Быхаве і Дрыбіне. А ў Магілёве адчыніў дзверы інфармацыйнаадукацыйны цэнтр Міністэрства надзвычайных сітуацый, дзе пры дапамозе экспанатаў і інтэрактыву дарослыя і дзеці атрымліваюць карысныя веды па бяспецы.
— Шмат артэфактаў было страчана, вывезена ў Варшаву, Украіну, Літву. Але мы шукаем новыя падыходы. Замкавая гара з вежайданжонам і кавалачкам маставой ХІІ стагоддзя ў Мсціславе, якія былі сёлета прадстаўлены грамадскасці, — гэта таксама цікава. Музеі не павінны быць месцам банальнага захоўвання экспанатаў, яны павінны стаць духоўна-адукацыйнымі цэнтрамі, дзе можна будзе не толькі вывучаць гісторыю, але і атрымліваць карысны досвед, — лічыць намеснік старшыні Магілёўскага аблвыканкама Валерый МАЛАШКА.
У межах форуму «Музеі Беларусі» праводзіўся конкурс праектаў у 5 намінацыях, на які было пададзена 109 заявак са 120 праектамі. У намінацыі «За найлепшае прадстаўленне музея на экспазіцыі форуму» дыпломы І ступені атрымалі Магілёўскі абласны мастацкі музей імя П. Масленікава і Мінскі абласны краязнаўчы музей. Музей-запаведнік «Нясвіж» і Гомельскі палацавапаркавы ансамбль сталі пераможцамі ў намінацыі за найлепшую агульна-адукацыйную праграму. За найлепшае музейнае выданне адзначаны Дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны і Віцебскі — Марка Шагала. За найлепшы музейны праект першую прэмію атрымалі Нацыянальны мастацкі музей і Дзяржаўны музей ваеннай гісторыі Беларусі. Нацыянальны мастацкі музей таксама стаў уладальнікам першай прэміі за навацыі ў музейнай дзейнасці.