Зігуля, Н. Віртуальная памяць / Нэлі Зігуля // Звязда. — 2025. — 26 сакавіка. — С. 14. — (Дадатак: Мясцовае самакіраванне).
Дэпутат стварыла сайт па просьбе выбаршчыцы
Сёлета ў інтэрнэце з’явіўся сайт «Некропаль Беларусі». Яго аўтар і распрацоўшчык — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Галіна Бяляева. Сайт актыўна напаўняецца, і дапамагаюць у гэтым народнай выбранніцы яе выбаршчыкі. Яны, дарэчы, і прапанавалі стварыць сайт.
Ад ідэі да валанцёрства
Магіляўчанка Ірына Давыдава складае радавод сваёй сям’і і па сабе ведае, як бывае складана знайсці патрэбны матэрыял. Ад знаёмых яна даведалася, што дэпутат Галіна Бяляева збірае інфармацыю пра тых, хто на свае вочы бачыў трагедыю Вялікай Айчыннай вайны, і патэлефанавала, каб прапанаваць гісторыі сваіх продкаў.
— Мы разгаварыліся, і я выказала пажаданне, што добра было б стварыць сайт, дзе б назапашвалася інфармацыя па нашых памерлых блізкіх, — кажа Ірына. — Для таго каб знайсці звесткі пра сваю сям’ю, я вывучала сямейныя дакументы, метрычныя і пагаспадарчыя кнігі, сядзела ў архівах. Але гэтай інфармацыі бывае недастаткова. Шмат пра што расказваюць магільныя надпісы, але могілкі з часам могуць знікнуць з паверхні зямлі і далёкія нашчадкі ўжо ніколі не знойдуць гэтыя месцы. Сайт жа захавае памяць.
Магіляўчанка ўдзячна, што дэпутат прыслухалася да яе пажаданняў. Сайт існуе і паступова папаўняецца. Ірына Давыдава нават прапанавала свае паслугі ў якасці валанцёра. Яна фатаграфуе цікавыя старыя помнікі на тэрыторыі раёнаў, дзе бывае, і адсылае дэпутату для папаўнення базы.
Віртуальная памяць
Сайт «Некропаль Беларусі» просты і зручны ў карыстанні. Ён утрымлівае раздзелы па ўсіх абласцях і нават найбліжэйшага замежжа. Гэта дае магчымасць беларусам пашукаць продкаў у тых месцах, якія ўжо з’яўляюцца часткай іншай краіны. Вызначыць месца пахавання можна па алфавітным каталогу «Алфавіт прозвішчаў». Асаблівасць сайта ў тым, што тут прадстаўлены звесткі аб пахаваннях, многія з якіх ужо страчаны.
— На дадзены момант аформлена 837 старонак з 4701, — кажа Галіна Бяляева. — Даследаванне захаваных надмагільных помнікаў беларускага некропаля і вывучэнне фондаў Расійскага дзяржаўнага гістарычнага архіва ў Санкт-Пецярбургу дазволілі мне сфарміраваць картатэку асоб, пахаваных на тэрыторыі беларускіх зямель у розныя гістарычныя эпохі. Прыведзеныя звесткі ўдакладняюць некаторыя факты па гісторыі Беларусі XІV—ХХІ стагоддзяў, дапамагаюць знайсці сваякоў, дапоўніць радавод, ідэнтыфікаваць і нават аднавіць разбураныя пахаванні. У канцы кожнай старонкі ёсць спасылка на інфармацыю, адкуль яна ўзята. Там, дзе крыніцай з’яўляюцца ўнукі або праўнукі памерлых, указваю яшчэ і ступень іх сваяцтва.
- На сайце ёсць даныя і аб помніках, якія атрымалася выратаваць і рэканструяваць. Іх у спісе ўжо 12. Напярэдадні Дня Перамогі два помнікі на пахаваннях удзельнікаў вайны будуць афіцыйна адкрытыя. Родных у гэтых людзей не засталося, Галіна Бяляева паклапацілася знайсці спонсараў, каб захаваць памяць герояў.
- Яшчэ адна функцыя сайта — дапамагаць людзям у пошуках іх блізкіх. На дадзены момант там размешчана інфармацыя пра чырвонаармейца, які загінуў у 1941 годзе. Вядома, што ён пахаваны ў брацкай магіле на Гомельшчыне, але дзе канкрэтна, яшчэ трэба пашукаць. Магчыма, хтосьці прачытае і дапаможа гэта месца ўдакладніць.
А што ў планах?
— На жаль, не хапае часу, каб аператыўна папаўняць сайт, і вельмі ўдзячна валанцёрам, што яны дапамагаюць, — кажа Галіна Бяляева. — Ахвотныя далучыцца да справы могуць знайсці мае каардынаты на сайце. Пакуль у мяне два такія памочнікі. Акрамя Ірыны Давыдавай, яшчэ і Валерый Іўчын. Хацелася б знайсці такіх зацікаўленых людзей, як яны, па ўсёй Беларусі.
За два месяцы існавання сайта яго ўжо наведала больш за дзве тысячы чалавек. Распрацоўшчыца спадзяецца, што ў Год добраўпарадкавання людзі часцей будуць звяртаць увагу на тыя надмагіллі, якія прыходзяць у заняпад. Асаблівая ўвага — помнікам, што былі ўстаноўлены да Вялікай Айчыннай вайны.
— Буду рада, калі адгукнуцца людзі, у якіх не атрымалася захаваць магілы родных, але ёсць жаданне падзяліцца інфармацыяй пра іх, каб захаваць імя ў часе. Наогул, спадзяюся, што сайт стане віртуальнай пляцоўкай для ўсіх, хто цікавіцца некрапалістыкай і жадае зрабіць нешта карыснае для гэтай справы. Месца сустрэчы — necropol-belarus.by.
Нэлі ЗІГУЛЯ.